داستان پدری که برای نجات فرزندش با فاجعهای به نام «گرانی دارو» روبروست. اوایل سال گذشته، هزینه ماهانه داروهای فرزندم حدود ۸۰۰ میلیون تومان بود. امروز اما برای تهیه همان داروها، باید ماهانه ۲.۵ میلیارد تومان پرداخت کنم. این عدد برای بسیاری تنها یک رقم است، اما برای من به معنای فروش خانه، وامهای سنگین و هراس دائمی از فردایی است که شاید نتوانم داروی فرزندم را بخرم. اینجا دیگر بحث «گرانی» نیست؛ بحث «انتخاب بین زندگی و مرگ» است.
بر اساس گزارشهای رسمی وزارت بهداشت، قیمت بسیاری از داروهای خاص و داروهای بیماران صعبالعلاج در یک سال گذشته بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش یافته است. این رشد سرسامآور، همزمان با نوسانات ارز، مشکلات واردات و نقدینگی شرکتهای دارویی رخ داده است. در همین رابطه، رئیس سازمان غذا و دارو نیز اخیراً نسبت به «تشکیل بازار سیاه دارو» به دلیل کمبودها و قیمتهای بالا هشدار داده است.
گزارش ها از داروخانههای دولتی نشان میدهد که حتی در این مراکز نیز داروهای خاص به ندرت یافت میشوند و همراهان بیماران با چهرههایی آشفته و ناامید، از داروخانهای به داروخانه دیگر در جستجوی دارو هستند. یکی از داروسازان در گفتوگو با این رساله میگوید: «ما نیز بسیاری از داروهای ویژه را فقط به صورت جیرهبندی میتوانیم ارائه کنیم. قیمتها لحظهای است و سیستمهای بیمهای نیز پوشش خود را کاهش دادهاند.»
پدر این کودک بیمار در ادامه توضیح میدهد که برای جبران این هزینه کمرشکن، به شرکتهای بیمه و موسسه خیریه محک مراجعه کرده است. اما پاسخ دریافتی یا «عدم پوشش بیمهای برای این داروهای خاص» بوده یا «تخصیص کمکهای محدود» که در برابر رقم ۲.۵ میلیارد تومان، قطرهای در دریاست. این موضوع شکاف عمیق در سیستم حمایت اجتماعی از بیماران خاص را آشکار میکند.
افزایش قیمت جهانی دارو و مواد اولیه: بسیاری از مواد اولیه دارویی با قیمت جهانی و با ارز آزاد وارد میشوند.
مشکلات نقل و انتقال ارز و بانکی: تحریمها موجب تاخیر در واردات و افزایش هزینههای جانبی شده است.
رشد نقدینگی و تورم داخلی: تورم عمومی کشور به بخش دارو نیز سرایت کرده است.
فشار بر تولید داخل: برخی تولیدکنندگان داخلی نیز به دلیل افزایش هزینهها، قیمتها را افزایش دادهاند.
ناکارآمدی نظام بیمهای: پوشش بیمهها به روز نشده و سهم بیماران افزایش یافته است.
بازنگری فوری در پوشش بیمه پایه: باید داروهای حیاتی و خاص تحت پوشش کامل یا حداقل ۹۰ درصدی بیمه قرار گیرند.
تشکیل صندوق ویژه حمایت از بیماران خاص: با مدیریت شفاف و تامین بودجه دولتی و مردمی.
تسهیل واردات داروهای خاص: حذف بوروکراسیهای اضافی برای واردات داروهای نایاب.
شفافسازی قیمتگذاری: اعلام عمومی علل افزایش قیمت هر دارو توسط سازمان غذا و دارو.
حمایت از تولید داخل با قیمتگذاری منصفانه: کنترل قیمتها در عین حمایت از تولیدکننده داخلی.
در بسیاری از کشورها، سیستم بیمه همگانی هزینه داروهای خاص را به طور کامل پوشش میدهد. در برخی دیگر، دولت مستقیم واردکننده داروهای نایاب است و آن را با یارانه به بیماران میرساند. مدل «پرداخت متناسب با درآمد» نیز در جاهایی اجرا شده که بیمار بر اساس توان مالی خود سهمی از هزینه دارو را پرداخت میکند.
این موضوع در فضای مجازی نیز بازتاب گستردهای داشته است. هشتگهایی مانند #داروی_خاص، #گرانی_دارو و #بیماران_خاص بارها ترند شده و خواستههای مردم را منعکس کردهاند. فشار افکار عمومی میتواند محرکی برای مسئولان جهت تصمیمگیری فوری باشد.
وضعیت بیماران خاص و صعبالعلاج در ایران به نقطه هشدار رسیده است. داستان کودکی با داروی ۲.۵ میلیارد تومانی تنها یک نمونه از هزاران مورد مشابه است. این یک فوریت ملی است که نیازمند عزم جدی وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو، بیمه سلامت و مجلس شورای اسلامی است. باید قبل از آنکه فاجعهای انسانی رخ دهد، چارهای اساسی اندیشیده شود.
